PropolisSağlık Sektöründe Propolis ile İlgili Çalışmalar

https://akademi.arimucizesi.com/wp-content/uploads/2021/03/propolis_nedir_iste_propolisin_faydalari_h82104_7fbf2-1.jpg
Propolis ile İlgili Sağlık Alanı Üzerine Yapılan Çalışmalar

Arı ürünlerinin başlıcaları arı sütü, arı zehri, bal, polen, propolistir ve sağlık alanında kullanımları son zamanlarda artmıştır. Propolis bu ürünlerin içinde halk tarafından en çok tercih edilen ve bilimsel açıdan da en çok üzerinde durulan ve çalışılan ürün olmuştur.  Propolis; arıların kovana getirdiği reçineli madde olarak bilindiğinden arı tutkalı da denmektedir [4].  Son yıllarda farklı deneysel modeller planlanarak in vivo, in vitro denemeler yapılmıştır. Bununla birlikte propolis üzerine çok sayıda pre-klinik ve klinik çalışmalar da mevcuttur. Propolisin kimyasal içeriği ise çok büyük ölçüde bulunduğu coğrafyaya ve oradaki bitki florasına bağlıdır fakat yaklaşık olarak %50 reçine, %30 balmumu, %10 uçucu yağlar, %5 polen, %5 diğer organik asitlerden oluşmaktadır [5].  Daha özele inilecek olursa içeriğinde fenolik bileşikler, esterler, flavanoidler, B1, B2, B6, C ve E vitaminleri, magnezyum, kalsiyum, potasyum, sodyum, çinko, manganez, demir gibi mineraller, bunlarla birlikte birkaç enzim gibi yararlı bileşenler bulunmaktadır. Yapılan çalışmalarda propolisin içeriğinde 300’den fazla bileşen olduğu tespit edilmiştir [6]. 

   Sağlık alanında yapılan çalışmaların çoğu başta fenolik asitler ve flavanoidlere dayanmakla beraber terpenoidler, saponinler, tanninler, alkaloidler, yağ asitleri gibi bileşenlerin farklı çözücülerden veya farklı ekstraksiyon metotları ile elde edilen bileşenlere dayanmaktadır [7].  Belirlenen ekstre ve etken madde elde ediliminden sonra propolis ekstreleri birçok rahatsızlık için insan, hayvan ve hücre kültürü denemeleri yapılmış ve hemen hemen her çalışmada propolis ekstrelerinin biyolojik aktiviteleri kanıtlanmıştır [8]. 

   Başlıca çalışılan rahatsızlıklar; anti-kanser, anti tümör, anti inflamatuvar, anti mikrobiyal, kardiyolojik etkiler, kardiyo koruyucu etkiler, sindirim sistemi üzerine etkiler, immun sistem üzerine etkileridir [8]. Ağız yaraları, diş tedavileri, dişlerde aşırı duyarlılık, çürük önleme üzerine de etkileri çalışılmıştır [9]. Propolisin ham olarak kullanımının yanı sıra ekstresinin kullanımı önerilir. Optimize propolis ekstraksiyonu üzerine birtakım denemeler yapılmıştır. En çok deneme sulu ve etanolik ekstreler üzerine olmuştur. En etkili sonuçların alkolik ekstrelerden elde edildiği kanıtlanmıştır. Bu ekstrelerde ise propolisin fenolik ve flavonoid içeriklerinin etken madde olduğu düşünülmüş ve çoğu çalışma bu etkenler üzerine yapılmıştır [9]. 

   

   Propolisin sahip olduğu reçinemsi yapı ile dentin tabakasını kaplayabileceğinden ve anti-inflamatuvar etkinliğinden dolayı diş iltihaplarını azalttığı gözlenmiştir [10]. Anti influmatuvar ve aneljezik etkinliği sayesinde ağız yaraları üzerindeki etkisi gönüllü katılımcılarda denenmiş ve olumlu sonuçlar kaydedilmiştir. Yanık yaralarında yapılan çalışmalar da mevcuttur. Yanık yaralarında propolis kullanımı sonrasında daha düşük serbest radikal konsantrasyonu gözlenmesini sağlamıştır [11]. Oksidatif stresin kardiyovaksüler hastalıkların başlangıcında büyük rol oynadığı bilinmektedir.  Yapılan araştırmalardan elde edilen bir başka sonuç ise propolisin antioksidan seviyesinin yüksekliği sayesinde kardiyo koruyucu olarak kullanılabileceğidir [12].  Propoliste bulunan flavonoidler demir şelatörlerdir bu sayede propolis tüketimi ile demire bağlı serbest radikalleri azaltabilir [13]. 

   Propolisin en çok üzerinde durulan özelliklerinden birisi anti inflamatuvar özelliğidir. Anti inflamatuvar aktivitesini propolisin içeriğindeki flavonoidler, fenolik asitler ve esterleri, terpenoidler, steroidler ve aminoasitler sağlamaktadır. Çoğu anti inflamatuvar etki bu bileşenlerin etkileri üzerine yapılmıştır [14]. Bunun yan sıra oksidatif stres ile deri ve yara oluşumu propolisin antioksidan özellği sayesinde önlendiği klinik uygulamalarca denenmiştir [15].  Propolisin cilt dokusunun yenilenmesini uyardığı ve kollajen üretimini düzenlediği bildirilmiştir. [16]. Bu çalışmalarla birlikte yara iyileşmesinde antioksidan etkinin görülmesinin yanı sıra propolisin anti inflamatuvar etkisiyle de yara iyileşmeleri sağlandığı çalışmalara geçmiştir [17].  Günümüzde propolisli cilt ürünlerinin nemlendirici, yaşlanmayı geciktirici özelliklerinden bahsederken çok azı yara iyileştirme özelliği üzerinde durmaktadır.

“Doğal ürünleri, doğasını bozmadan en iyi hale getirmek insanlığın kendi geleceği için en önemli ödevlerinden biridir”.

Bağırsak sağlığı ve gastrointestinal bakteri karakterizasyonu önem verilen araştırma konularıdır ve birçok hastalığın bağırsak mikribiyatasında gözlenen dengesizliklerden dolayı kaynaklandığı düşünülmektedir. Propolisteki polifenollerin, patojenik bakterilerin büyümesini engelleyerek ve bu patojenlerin bağırsağa yapışmasını baskılayarak bağırsak mikrobiyatasını desteklediği öngörülmüştür [18,19]. Hayvan deneyleri ile propolisin bağırsak sağlığı üzerine etkileri denenmiştir. Propolis ile beslenen sıçanlarda bağırsak fonksiyonlarının güçlendiği gözlenmiştir [20].

   Propolisin en çok bilinen özelliklerinden bir diğeri antimikrobiyal özelliğidir. Propolis içeriği bakımından bakteriyel hücre bölünmesini önlemesi üzerine yapılan birçok çalışma mevcuttur. Bu hücre bölünmesini önlemesinden dolayı bakteri aktivitesini ve büyümesini etkisiz hale getirdiği çalışmalarca kanıtlanmıştır [21,23].

   Propolisin özelliklerinden biri olan anti oksidan özelliği propolis üzerine en çok çalışılan konulardan bir diğeridir. Propolis lipid peroksidasyon oluşumunu azaltır, anti oksidan enzim aktivitesini artırır ve serbest radikal oluşumunu inhibe ederek oksidatif stresi önler. Oksidatif stresin önlenmesi birçok rahatsızlığın önlenmesi demektir [24].

   Propolisin sağlık üzerine araştırmalarında alerjik özelliğinin olup olmadığı da vardır. Propolis kullanan kişilerde herhangi bir zehirlenme gözlenmezken bazı alerjik reaksiyonlar gözlenebildiği vaka raporlarına yansımıştır [25,26].  Fareler ve insanlarda yapılan pre-klinik, klinik araştırmalar sonucu propolis bileşenlerinin iyi tolere edilebildiği ve çok yüksek miktarda kullanılmadığı sürece herhangi bir toksititeye sebep olmadığı gözlenmiştir. [8,21]. Yapılan hayvan deneylerinde propolis kullanımında güvenli dozu 1.4 mg / kg veya 70 mg / gün olarak belirlenmiştir [27]. Yan etkilerine bakıldığında ise bazı alerjik reaksiyonlar, şişme, boğaz şişmesi gibi yan etkiler nadiren gözlenmiştir [28]. 

   Görüldüğü üzere propolis sadece arıların kovanlarını mikroorganizmalara veya dış etkenlere karşı korumaları veya kovandaki hasarları onarmaları için kullandığı bir materyal olmaktan çıkmış ve halk tarafından takviye edici gıda olarak da kullanımını artırmışlardır.  Aynı zamanda propolisin sağlık üzerine etkileri çalışmaları gün geçtikte artmaktadır ve popülerliğini korumaktadır. 

KAYNAKÇA

[1] Doğan, N. ve Hayoğlu İ., “PROPOLİS ve KULLANIM ALANLARI “, Harran       Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 2012, 16(3): 39-48 

[2] Bakkaloğlu, Z. Ve Arıcı M. , ” Farklı Çözücülerle Propolis Ekstraksiyonunun Toplam Fenolik İçeriği, Antioksidan Kapasite Ve Antimikrobiyal Aktivite Üzerine Etkileri”, Akademik Gıda 17(4) (2019) 538-545, Doı: 10.24323.

[3] Yücel,B. ve diğerleri, ” Propolisin İnsan Sağlığına Etkileri”, ANADOLU, J. of AARI 24 (2) 2014, 41 – 49 MFAL 

[4] S. Castaldo and F. Capasso, “Propolis, an old remedy used in modern medicine,” Fitoterapia, vol. 73, Supplement 1, pp. S1–S6, 2002.

[5] S. El-Guendouz, B. Lyoussi ve M. G. Miguel, , “Insight on propolis from mediterranean countries: chemical composition, biological activities and application fields, ” Chem. Biodiversity 2019, 16

[6] P. G. Pietta, C. Gardana, and A. M. Pietta, “Analytical methods for quality control of propolis,” Fitoterapia, vol. 73, no. 1, pp. S7– S20, 2002

[7] V. D. Wagh, “Propolis: A Wonder Bees Product and Its Pharmacological Potentials,” Advances in Pharmacological Sciences, Volume 2013

[8] A. Braakhuis, “Evidence on the Health Benefits of Supplemental Propolis,” Nutrients 2019, 11, 2705

[9] A. Jalal Abbasi ve ark., “Applications of Propolis in Dentistry: A Review,” Ethiop J Health Sci. Vol. 28, No. 4. July 2018

[10] Koo H, Cury JA, Rosalen PL, Ambrosano GM, Ikegaki M, Park YK. Effect of a mouthrinse containing selected propolis on 3- day dental plaque accumulation and polysaccharide formation. Caries Research. 2002;36(6):445-8

[11] Olczyk P, Wisowski G, Komosinska-Vassev K, Stojko J, Klimek K, Olczyk M, et al. Propolis modifies collagen types I and IIIaccumulation in the matrix of burnt tissue. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine. 2013;2013

[12] Curin, Y.; Ritz, M.F.; Andriantsitohaina, R. Cellular mechanisms of the protective effect of polyphenols on the neurovascular unit in strokes. Cardiovasc. Hematol. Agents Med. Chem. 2006, 4, 277–288

[13] Van Acker, S.A.; Tromp, M.N.; Griffioen, D.H.; Van Bennekom, W.P.; Van Der Vijgh, W.J.; Bast, A. Structural aspects of antioxidant activity of flavonoids. Free Radic. Biol. Med. 1996, 20, 331–342.

[14] Araujo, M.A.; Libério, S.A.; Guerra, R.N.; Ribeiro, M.N.S.; Nascimento, F.R. Mechanisms of action underlying the anti-inflammatory and immunomodulatory effects of propolis: A brief review. Rev. Bras. Farmacogn. 2012, 22, 208–219.

[15] De Castro, S. Propolis: Biological and pharmacological activities. Therapeutic uses of this bee-product. Annu. Rev. Biomed. Sci. 2001, 3, 49–83

[16] Cao, X.P.; Chen, Y.F.; Zhang, J.L.; You, M.M.; Wang, K.; Hu, F.L. Mechanisms underlying the wound healing potential of propolis based on its in vitro antioxidant activity. Phytomedicine 2017, 34, 76–84

[17] Tolba, M.F.; Azab, S.S.; Khalifa, A.E.; Abdel-Rahman, S.Z.; Abdel-Naim, A.B. Caffeic acid phenethyl ester, a promising component of propolis with a plethora of biological activities: A review on its anti-inflammatory, neuroprotective, hepatoprotective, and cardioprotective effects. IUBMB Life 2013, 65, 699–709

[18] Solanki, I.; Parihar, P.; Parihar, M.S. Neurodegenerative diseases: From available treatments to prospective herbal therapy. Neurochem. Int. 2016, 95, 100–108

[19] Alkhaldy, A.; Edwards, C.A.; Combet, E. The urinary phenolic acid profile varies between younger and older adults after a polyphenol-rich meal despite limited differences in in vitro colonic catabolism. Eur. J. Nutr. 2018

[20] Wang, K.; Jin, X.; Chen, Y.; Song, Z.; Jiang, X.; Hu, F.; Conlon, M.; Topping, D. Polyphenol-Rich Propolis Extracts Strengthen Intestinal Barrier Function by Activating AMPK and ERK Signaling. Nutrients 2016, 8, 272

[21] Cornara, L.; Biagi, M.; Xiao, J.; Burlando, B. Therapeutic properties of bioactive compounds from different honeybee products. Front. Pharmacol. 2017, 8, 412

[22] Haddadin, M.; Nazer, I.; Jamal, S.; Raddad, A.; Robinson, R. Effect of propolis on two bacterial species with probiotic potential. Pak. J. Nutr. 2008, 7, 391–394

[23] Mihai, C.M.; Mărghita¸s, L.A.; Dezmirean, D.S.; Chirilă, F.; Moritz, R.F.; Schlüns, H. Interactions among flavonoids of propolis affect antibacterial activity against the honeybee pathogen Paenibacillus larvae. J. Invertebr. Pathol. 2012

[24] Cao, G.; Ying, P.; Yan, B.; Xue, W.; Li, K.; Shi, A.; Sun, T.; Yan, J.; Hu, X. Pharmacokinetics, safety, and tolerability of single and multiple-doses of pinocembrin injection administered intravenously in healthy subjects. J. Ethnopharmacol. 2015, 168, 31–36

[25] Ledon N, Casaco A, Gonzalez R, Bracho J. Assessment of potential dermal and ocular toxicity and allergic properties of an extract of red propolis. Arch Dermatol Res 2002;293:594–596

[26] Callejo A, Armentia A, Lombardero M, Asensio T. Propolis, a new bee-related allergen. Allergy 2001;56:579

[27] Burdock G. Review of the biological properties and toxicity of bee propolis (propolis). Food and Chemical toxicology. 1998;36(4):347-63

[28] L. Kubiliene et al., “Alternative preparation of propolis extracts: Comparison of their composition and biological activities,” BMC Complement. Altern. Med., vol. 15, no. 1, pp. 1–7, 2015, doi: 10.1186/s12906-015-0677-5.

Yorumlar

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar işaretleyin *

www.arimucizesi.com'a dön